Leczenie u Pacjentów w podeszłym wieku

Osoby starsze, ze względu na swój wiek i zmiany zachodzące w ich organizmach wraz z upływem czasu, wymagają specjalnego traktowania, również w zakresie zdrowia jamy ustnej. Działem medycyny, który zajmuje się problemami jamy ustnej u seniorów, jest gerostomatologia. Dział ten obejmuje wiedzę z zakresu nauk stomatologicznych oraz z zakresu określonych dziedzin medycyny ogólnej  – takich, jak geriatria i gerontologia.

Głównym zadaniem gerostomatologii jest odpowiedź na stomatologiczne potrzeby profilaktyczne, lecznicze i rehabilitacyjne populacji osób po 60 roku życia. Według naszych obserwacji, rośnie liczba osób w wieku 65 lat i powyżej, korzystających z opieki stomatologicznej. Coraz więcej tych pacjentów ma własne zęby.

Najważniejsze z punktu widzenia leczenia endodontycznego – zwanego kanałowym są, związane z wiekiem, zmiany zachodzące w zębinie i miazdze zębów. Zmiany te mają charakter postępujący i nieodwracalny i mogą stwarzać problemy zarówno diagnostyczne, jak i lecznicze. Zachodzące procesy fizjologicznego starzenia się miazgi czyli tkanki łącznej, występującej w kanałach i komorze zęba, w której zawieszone są naczynie krwionośne i włókna nerwowe, wpływają potencjalnie na osłabienie jej zdolności do reakcji na czynniki drażniące. Zmiany te dotyczą zwężenia lub całkowitego zamknięcia przez zębinę światła komory zęba i systemu korzeniowego, a także redukcji zarówno unerwienia jak i unaczynienia samej miazgi.

Co to oznacza dla lekarza endodonty? Odkładanie się tzw. zębiny wtórnej, która powoduje zwężenie światła komory i kanałów, a także powstawanie tzw. „zębiniaków” i zwapnień. Powoduje również trudności w odszukaniu światła kanałów i ich opracowaniu (poszerzeniu) mechanicznym.

Leczenie endodontyczne u osób w podeszłym wieku może być uznane za trudne z technicznego punktu widzenia, jednak statystyki podają, że skuteczność leczenia kanałowego jest podobna do leczeni u osób młodych. Uznaje się, że prawidłowo przeprowadzone leczenie u osób starszych, pozwala odnieść sukces nawet w 90% przypadków.

Istnieją jednak pewne różnice w postępowaniu z pacjentami w wieku podeszłym. Często są oni obciążeni chorobami ogólnymi i regularnie, od wielu lat, przyjmują różnego rodzaju leki, dlatego dokładny wywiad chorobowy, diagnostyka radiologiczna i kwalifikacja pacjenta do leczenia ma tutaj szczególne znaczenie. W przebiegu niektórych chorób, ogólny stan zdrowia pacjenta będzie przeciwwskazaniem do przeprowadzenia leczenia endodontycznego. Obniżona odporność organizmu może wpływać niekorzystnie na wynik leczenia – choć obecnie dostępne badania epidemiologiczne, nie potwierdzają tej tezy.

Procedury wykonywane podczas leczenia kanałowego zwiększają ryzyko zapalenia wsierdzia, czyli najbardziej wewnętrznej warstwy ściany serca . Osłona antybiotykowa nie jest wymagana, jeśli leczenie będzie przeprowadzone starannie, bez przekraczania długości robo-czej kanałów, gdyż nie występuje wtedy ryzyko zwiększonej bakteriemii – czyli przedostania się bakterii do krwi pacjenta.

Podsumowanie
Skuteczne leczenie kanałowe może być przeprowadzone u osób w podeszłym wieku, jeśli wcześniej przeprowadzi się prawidłową diagnostykę radiologiczną i kliniczną oraz zastosuje technikę pracy, która pozwoli ominąć trudności wywołane starzeniem się miazgi. Mimo, że nie udowodniono bezpośredniego wpływu stosowania urządzeń powiększających (np. mikroskopu) na długotrwałe powodzenie leczenia kanałowego, to jego przydatność nie może być kwestionowana. Łatwiejsze i szybsze jest z pewnością odszukanie ujść kanałów, a ryzyko powikłań np. perforacji korzenia jest zminimalizowane.

Implanty ortodontyczne – co to takiego?

Mikroimplanty (miniimplanty) ortodontyczne to małe śrubki tytanowe, które umieszcza się pomiędzy zębami na czas leczenia ortodontycznego. Stanowią one „kotwicę” dla wyciągów, gdy istnieje konieczność przesunięcia zębów, a tradycyjne elementy aparatów stałych nie są wystarczające.

ortho_implants_lg

Dzięki mikroimplantom mamy większą kontrolę nad przemieszczaniem się zębów, możemy je bardziej precyzyjnie ustawić. Jesteśmy w stanie uzyskać lepsze wyniki leczenia w krótszym czasie, a co najważniejsze, możemy uniknąć stosowania złożonych mechanicznie i nieporęcznych aparatów zewnątrzustnych.

Wskazania do stosowania
Mikroimplanty stosuje się najczęściej u osób dorosłych, służą do:

  • zamykania przestrzeni po brakujących zębach,
  • pionizacji zębów przechylonych,
  • przesunięcia linii pośrodkowej zębów,
  • redukcji płaszczyzny zwarcia (np.Objawu Godona – ząb wysunięty z kości),
  • ściągnięcia do łuku zębów zatrzymanych.

Rodzaje mikroimplantów:
Występują różne długości (6-12 mm) oraz średnice (0,5 -2 mm) mikroimplantów. Lekarz, po wcześniejszym obejrzeniu warunków w jamie ustnej i na podstawie zdjęć diagnostycznych, decyduje jaki rozmiar mikroimplantu zastosować u danego Pacjenta, aby uzyskać jak najlepszy efekt leczenia. Mikroimplant jest biokompatybilny, wykonany z tytanu – materiału doskonale tolerowanego przez nasz organizm. Jest łatwy do założenie i zdjęcia.

Zabieg
Wszczepienie mikroimpalntu jest bezbolesne, wykonuje się je w znieczuleniu miejscowych, takim samym, jakie dentysta stosuje przed leczeniem zachowawczym. Zabieg trwa zwykle ok. 10-15 minut. Tytanowa „mikrośrubka” wkręcana jest w kość, podobnie jak zwykły implant zębowy. Podczas zabiegu Pacjent może odczuwać dyskomfort, określany najczęściej jako lekki ucisk.

Zalecenia po zabiegu

Bezpośrednio po zabiegu Pacjent może odczuwać lekki ból i dyskomfort. Pomogą wtedy ogólnie dostępne leki przeciwbólowe np. Ibuprom, Paracetamol. Zaleca się stosowanie płynu do płukania jamy ustnej zawierającego chlorcheksydynę (np. Eludril) 2 razy dziennie przez okres 3 -5 dni, który zmniejsza obrzęk, działa przeciw-zapalnie, bakteriobójczo i znacznie przyspiesza proces gojenia.

Trzeba uważać, aby nie szczotkować zbyt mocno miejsca wokół implantu, nie manipulować przy nim językiem czy palcami. W przy-padku podrażnienia błony śluzowej lub zaobserwowania ruchomości implantu należy zgłosić się do ortodonty.

Po okresie leczenia ortodontycznego lekarz usuwa mikroimplant, co jest łatwym i bezbolesnym zabiegiem, a pozostająca mała ranka w miejscu usunięcia goi się w ciągu paru dni.

———————————————————————–

IMG_bieniek_male    lekarz stomatolog Centrum Zdrowego Uśmiechu  Ewa Bieniek

 

 

Próchnica – jak powstaje?

Aby rozwinęła się próchnica muszą zadziałać jednocześnie cztery czynniki:

  • bakterie, głównie paciorkowce, to one gromadzą się na zębach w postaci osadu i płytki nazębnej. Wytwarzają kwasy, a zakwaszone środowisko (pH poniżej 5,5) sprzyja demineralizacji szkliwa. Ich pożywką są resztki pokarmu pozostające w jamie ustnej po posiłku,
  • cukry są podstawą metabolizmu bakterii, mniej groźne są te naturalne (np. skrobia), znacznie gorsze są te sztuczne, tak chętnie dodawane do większości pokarmów,
  • podatność zębów to cecha osobnicza, zależna od warunków sanitarnych, w których rozwija się i przebywa człowiek,
  • czas, który musi upłynąć, aby trzy powyższe czynniki doprowadziły do powstania próchnicy. Nawet przy dużej podatności i obecności cukru wyszczotkowanie zębów po posiłku wystarczy, aby zapobiec chorobie.

Najgorsze jest to, że w przypadku próchnicy zniszczona tkanka zęba nie zregeneruje się. Trzeba ją dokładnie usunąć, a powstałą pustą przestrzeń wypełnić materiałem zwanym przez pacjentów potocznie „plombą”. W zależności od stopnia zniszczenia zęba może to być prosty zabieg (próchnica w stadium początkowym) lub bardziej skomplikowany, gdy mamy do czynienia z zapaleniem miazgi i konieczne jest leczenie kanałowe. Przy skrajnym zaniedbaniu może dojść do powstania tzw. zgorzeli.

rozwój pruchnicy

Do pewnego stopnia nasz organizm sam umie bronić się przed próchnicą. Występująca w buzi ślina zawiera w swoim składzie minerały, które przyczyniają się do wzmocnienia powierzchni zębów. Jej funkcja ochronna polega również na usuwaniu z jamy ustnej resztek pokarmu, a wraz z nimi bakterii i szkodliwych produktów ich metabolizmu. Z białek zawartych w ślinie, na zębach i błonach śluzowych tworzy się cienka warstwa ochronna zwana „błonką nabytą”. Jednak wszystkie te mechanizmy muszą być przez nas wspierane przez codzienne dbanie o higienę i regularne wizyty w gabinecie stomatologicznym.

Resekcja – brzmi groźnie

Wszystko o zabiegu ratującym zęby

Bardzo często, gdy bakterie próchnicy zniszczą ząb i dotrą do znajdującej się w jego środku unerwionej i ukrwionej części, trzeba przeprowadzić leczenie kanałowe. Leczenie kanałowe, inaczej nazywane endodontycznym, polega na usunięciu bakterii z wnętrza korzenia zęba oraz wyjałowieniu go.

Współczesna endodoncja posługuje się mikroskopami oraz zaawansowanymi technikami wypełniania kanałów korzeniowych. Zapewnia to bardzo wysoki odsetek wyleczeń. Czasami dochodzi jednak do sytuacji, gdy leczenie kanałowe nie wystarcza i bakterie przenikają poza korzeń zęba. W takich przypadkach przeprowadza się ponowne leczenie z użyciem mikroskopu.

Female patient in dentist office, toothache, root canal problem

Jeśli i ta metoda nie przyniesie oczekiwanego rezultatu, istnieje jeszcze jedna możliwość ratowania zęba. Polega ona na odcięciu zakażonego wierzchołka korzenia i usunięciu zmienionych chorobowo tkanek wokół korzenia. Profesjonalnie nazywamy taki zabieg resekcją wierzchołka korzenia.

W trakcie zabiegu usuwa się sam wierzchołek korzenia, a następnie, aby zmniejszyć ryzyko ponownego pojawienia się bakterii w tym miejscu, „od środka” zamyka się korzeń materiałem, który można porównać do cementu murarskiego. W ten sposób dokonuje się odizolowania środka korzenia od otaczających tkanek.

Dokładny plan postępowania, ustalenie wskazań i przeciwwskazań do zabiegu resekcji wierzchołka zęba jest ustalany zawsze po uprzednim zbadaniu pacjenta. Zabieg przeprowadzany jest w znieczu-leniu miejscowym, takim samym jak w standardowym leczeniu stomatologicznym. Po zabiegu zakłada się szwy, które usuwane są pomiędzy 7 a 10 dniem po zabiegu.

Aby całość leczenia przebiegła pomyślnie i zakończyła się sukcesem bardzo istotne jest przestrzeganie zaleceń lekarza dotyczących zachowania i higieny przed i po zabiegu:

  • około 3 dni przed zabiegiem należy wykonać w gabinecie higienizację (scaling, polerowanie, fluoryzację) – mający na celu zminimalizowanie ilości bakterii w jamie ustnej,
  • 2 dni przed datą zabiegu należy dwa razy dziennie płukać jamę ustną nierozcieńczonym płynem KIN GINGIVAL,
  • co najmniej 2 godziny po zabiegu nie spożywać pokarmów; dopiero po całkowitym ustąpieniu znieczulenia można jeść, najlepiej coś miękkiego, lekkostrawnego i letniego (nie gorącego),
  • co najmniej przez 4 godziny po zabiegu zaleca się stosowanie zimnych okładów w okolicy operowanego miejsca, najlepiej w cyklach: 15 minut schładzania i 5 minut przerwy,
  • w dniu zabiegu oraz przynajmniej przez następne dwa dni nie wolno palić papierosów i spożywać napojów alkoholowych,
  • nie wolno wygrzewać okolicy zabiegowej ani dotykać rany i szwów chirurgicznych,
  • należy utrzymywać wzorową higienę i po każdym posiłku szczotkować miękką szczoteczką wszystkie zęby, omijając ranę pooperacyjną,
  • zaleca się płukanie jamy ustnej nierozcieńczonym płynem KIN GINGIVAL 3 x dziennie oraz po wypłukaniu, nakładanie na ranę żelu PERIO KIN; czynności te wykonujemy do momentu usunięcia szwów,
  • przez 2-3 dni od zabiegu należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego, spać należy z głową uniesioną wyżej (np. 2 poduszki),
  • trzeba zażywać wszystkie leki przepisane przez lekarza.

Mikroskop u stomatologa – czy potrzebny?

Jeszcze do niedawna widok mikroskopu w gabinecie dentystycznym był czymś wyjątkowym. Dlaczego jednak nie użyć tego specjalistycznego i precyzyjnego sprzętu w leczeniu zębów, skoro znalazł już zastosowanie w tak wielu dziedzinach, znacznie ułatwiając pracę? Wszędzie, gdzie zawodzi ludzkie oko, a nam zależy na uzyskaniu precyzji i dokładności, wielokrotnie powiększony obraz daje możliwość zadbania o każdy szczegół.

 IMG_0923c małe1

Tak też jest w stomatologii, a ściślej mówiąc w endodoncji, czyli leczeniu kanałowym zębów. Wyobraźmy sobie, że komora zęba to przestrzeń ok. 3 x 4 mm, a ujścia i średnica kanałów często są dużo mniejsze niż 0,1mm! Powiększenia w mikroskopach stomatologicznych sięgają rzędu kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu razy. Aby prawidłowo przeprowadzić leczenie kanałowe mikroskop jest więc niezastąpiony, gdyż oprócz powiększenia daje odpowiednie oświetlenie pola zabiegowego oraz pozwala na przeprowadzanie zabiegów z najwyższą starannością i precyzją. Takie leczenie pozwala uratować zęby skazane wcześniej na usunięcie. Za pomocą mikros-kopu endodonta może dostrzec kanały dodatkowe i anomalie, które wcześniej skazywały leczenie kanałowe na porażkę.

Samo leczenie kanałowe w skrócie polega na chemo-mechanicznym opracowaniu komory i kanałów, a następnie ich szczelnym wypełnieniu. Chemiczne opracowanie to obfite płukanie systemu kanałowego płynami o właściwościach przeciwbakteryjnych. Aby zwiększyć skuteczność działania płynów stosuje się dodatkowo aktywację ultradźwiękową. Wypełnienie kanałów polega na dokładnym zamknięciu ich przestrzeni płynną gutaperką wraz ze specjalną pastą, która pełni rolę uszczelniacza przy wierzchołku korzenia.

A teraz kilka słów o mikroskopie. Niewątpliwie liderem rynku w tej dziedzinie jest firma Leica, a model M320 z technologią LED jest obecnie najbardziej zaawansowanym technologicznie urządzeniem dostępnym na rynku. Takim mikroskopem posługują się endodonci w naszej Klinice. Model łączy w sobie doskonale znaną i cenioną optykę z nowatorskimi rozwiązaniami takimi, jak oświetlenie LED oraz obraz highdefinition. Jego apochromatyczna optyka i największa na rynku średnica obiektywu – 60 mm, pozwala lekarzom na przeprowadzenie leczenia w dużym polu widzenia, z zachowaniem naturalnej głębi, niesamowitej jasności, doskonałej jakości i ostrości obrazu.

Dzięki wbudowanemu torowi wizyjnemu, również Pacjent może zobaczyć na ekranie monitora, jakie niespodzianki kryje jego ząb. Przykładowe zdjęcia ilustrują ciekawe przypadki, np. 3 kanały w korzeniu mezjalnym zęba 36 (zdj. 1) albo 5 kanałów w zębie 16 oraz jak wygląda gutaperka (kolor różowy), którą wypełnia się na gorąco kanały (zdj. 2).

Leica Picture     Leica Picture

 zdj. 1                                                                                    zdj. 2

Rokowania zębów leczonych pod mikroskopem są bardzo dobre. Zęby takie mogą służyć pacjentom przez długie lata. Statystyki podają, że całkowite wyleczenie zębów sięga:
– bez zmian okołowierzchołkowych – 95%,
– ze zmianami okołowierzchołkowymi w leczeniu pierwotnym – 85%,
– ze zmianami okołowierzchołkowymi przy powtórnym leczeniu (reendo) – 80%.

Należy wiedzieć, że leczenie kanałowe jest próbą ratowania zęba przed usunięciem i czasem, pomimo zastosowania najlepszych metod, nie przynosi oczekiwanych rezultatów. Jednak większość pacjentów, będących po konsultacjach u leczących tradycyjnymi metodami, jest pozytywnie zaskoczona tym, że pod mikroskopem można wyleczyć nawet na pozór beznadziejne przypadek.

Biały uśmiech – czy każdy może go mieć?

Piękny biały uśmiech jest naszą najlepszą wizytówką, jednak dla wielu osób pozostaje ciągle w sferze marzeń. Jak to jest z kolorem naszych zębów, na co mamy wpływ, co powinniśmy robić, a na co uważać, gdzie i jak możemy bezpiecznie wybielić zęby? Oto kilka wskazówek i podpowiedzi.

Nie mamy wpływu na naturalny kolor zębów, jakim obdarzyła nas matka natura. Jest on składową barwy szkliwa – najtwardszej tkanki organizmu – i położonej pod nim zębiny. Warto też wiedzieć, że prawidłowe zęby stałe nie mają barwy białej, są bardziej lub mniej żółte, a u niektórych wręcz lekko brązowe. Im bardziej żółte, tym więcej mają w swoim składzie wapnia.

Close-up of Mixed-Breed monkey between Chimpanzee and Bonobo smiling, 8 years old Fotolia_57650653_M_mały

Zęby nie są jednolite: okolice powierzchni siecznej są jaśniejsze, niż okolice szyjki, kły są zwykle ciemniejsze niż sąsiednie zęby, a zęby łuku dolnego są jaśniejsze niż odpowiadające im zęby łuku górnego.

Ponadto zęby z wiekiem ciemnieją w sposób naturalny, na skutek gromadzenia się w szkliwie różnych barwników, pochodzących głównie z jedzenia, picia oraz stosowania używek: kawy, herbaty, tytoniu, czerwonego wina. Przyczyn powstawania przebarwień jest znacznie więcej. Do ogólnoustrojowych zaliczamy np.: zaburzenia hormonalne czy stosowanie antybiotyków (tetracylklin) w dzieciństwie. Wpływ też mają czynniki o działaniu miejscowym: wypełnienia amalgamatowe, starcia i urazy zębów. Zęby martwe i po leczeniu kanałowym też zmieniają barwę na szarą.

Skupmy się jednak na rzeczach od nas zależnych. Stosując odpowiednią dietę i codzienną pielęgnację, pamiętając o systematycznych wizytach w gabinecie stomatologa i higienistki, możemy zapewnić sobie zdrowy i biały uśmiech.

A więc po kolei:

  • Dieta bogata w wapń.
  • Ograniczanie spożycia napojów typu: mocna czarna herbata i kawa, stężone soki o wyrazistej ciemnej barwie (np. sok z buraków, sok z czarnej porzeczki), czerwone wino. Po ich spożyciu należy przepłukać usta wodą, a najlepiej umyć zęby.
  • Ograniczenie lub całkowite zerwanie z nałogiem palenia papierosów – ważne nie tylko ze względu na białe zęby : )
  • Codzienna dbałość o higienę jamy ustnej, używanie nitki dentystycznej, dobrej pasty i szczoteczki oraz płynu do płukania.

Obowiązkowe wizyty kontrolne u stomatologa.
Regularne wizyty higienizacyjne (średnio raz na pół roku). Profe-sjonalny zabieg złożony ze skalingu, piaskowania i fluoryzacji zapewnia dokładne usunięcie osadu i płytki nazębnej. Efekt: świeżość i doskonała czystość oraz zdecydowanie jaśniejsze zęby.

Jeśli pomimo tych wszystkich zabiegów kolor naszych zębów nadal nam nie odpowiada możemy skorzystać z wybielania. Jest wiele metod, począwszy od specjalnych past do zębów, pasków, nakładek z żelem tzw. „wybielanie nocne”, po profesjonalny zabieg wybielania lampą przeprowadzony w gabinecie higienistki.